Kada sportisti obuku zelene dresove, oni šalju poruku Srbiji

Jer, zelena boja je boja crnogorskih separatista, “zelenaša” iz perioda posle Prvog svetskog rata i povezuje se sa Komitskim pokretom, koji se, na čelu s Krstom Zrnov Popovićem, u tzv. Božićnoj pobuni, borio protiv odluka koje je donela podgorička skupština u novembru 1918. godine o ujedinjenju Srbije I Crne Gore u jednu državu, pod dinastijom Karađorđević.

crna, gora, rukometasi, zeleni, dresovi

Ime su dobili po boji predizbornog letka, na kome su bila imena kandidata poverenika za izbor poslanika Podgoričke skupštine

Božićna pobuna, započeta u januaru 1919. godine, kada su “zelenaši” opkolili Cetinje, bla je, prema delu istoričara, zapravo srpsko-srpski sukob, odnosno sukob pristalica dveju dinastija – Karađorđevića i Petrovića.

Ni sami “zelenaši”, međutim, zabeleženo je, nisu bili jedinstveni.

Dok su jedni hteli uspostavljanje nezavisne Kraljevine Crne Gore, drugi su bili za uslovljeni ulazak u zajedničku državu, ali su se pritom i jedini i drugi izjašnjavali kao Srbi.

Pristalice uslovnog jugoslovenskog ujedinjenja “zelenaši”, podstaknuti, kako smatraju istoričari, od Kraljevine Italije pokušali su da preuzmu vlast u Crnoj Gori, poraženi su u božićnoj pobuni za samo par dana.

Tragični građanski sukob crnogorskih “zelenaša”, pristalica uslovnog ujedinjenja, i većinskih “bjelaša”, koji su 1918. godine bili za bezuslovno ujedinjenje Crne Gore sa Srbijom, omiljena je tema koju danas potenciraju crnogorske vlasti.

Danas, međutim, ne postoje jednoznačne ocene, uvidi i tumačenja šta se uistinu na međunarodnom planu, kao ni u samoj Crnoj Gori, zbivalo nakon Podgoričke skupštine.

Tako neki sukob “bjelaša” i “zelenaša” karakterišu kao klasičnu invaziju Italije, drugi kao tragičan unutargrađanski sukob politički suprotstavljenih Crnogoraca, dok je omiljena istorijska verzija vlasti u Podgorici da se zapravo radilo o ustanku ugnjetavanog crnogorskog naroda protiv “srpske okupacije”.

Ne postoje precizni podaci o broju učesnika Božićne pobune, i variraju od hiljadu do oko tri hiljade, ali nema neslaganja oko činjenice da je pobuna ugušena za samo nekoliko dana, te da je glavni organizator Jovan S. Plamenac dan pre izbijanja pobune preko Skadra i Medove prebegao za Italiju.

Aktuelna crnogorska vlast tu trodnevnu Božićnu pobunu 1919. želi da prikaže kao krucijalni događaj, pri čemu se odmetnici tretiraju kao Crnogorci koji se hrabro bore protiv srpskog okupatora.

Taj istorijski događaj vlast u Crnog Crna Gora sada vide kao slobodarsku pobunu koja je, kako je na prošlogodišnjem obeležavanju rekao Milo Đukanović, nastavljena antifašizmom iz 1941. i okončana novom nezavisnošću Crne Gore i njenom članstvu u NATO.

Sudeći i prema izjavama nekih crnogorskih istoričara poput, recimo, Novaka Adžića, koji je u jednom od svojih tekstova obznanio da je i Sekula Drljević, inače, crnogorski pravnik, političar i teoretičar, bio Srbin do 4. jula 1937. godine jasno je da su “bjelaši i zelenaši, komunisti i monarhisti, i komiti i antikomiti bili u nacionalnom smislu Srbi”.